1A. Inleiding

De Pentateuch wordt verondersteld door Mozes te zijn geschreven, maar toch staan veel gedeelten over Mozes in de derde persoon en niet in de eerste persoon. Bovendien, als de Pentateuch door Mozes is geschreven, hoe kan het dan dat het verhaal over zijn sterven er in staat?

2A. Aanname van de documentaire hypothese

Dergelijke ongerijmdheden zijn een aanwijzing dat Mozes in werkelijkheid de Pentateuch niet geschreven heeft.

3A. Antwoord

Er zijn twee uiterst plausibele alternatieven voor het derde-persoonsargument van de critici. En het verhaal over Mozes’ dood hoeft niet noodzakelijkerwijs aan Mozes zelf te worden toegeschreven.

1B. Het verschijnsel van de derde persoon

1C. Mogelijk gedicteerd

Mogelijk heeft Mozes zijn werk gedicteerd aan een schrijver.

Harrison suggereert: “Even onzeker is tot op welke hoogte Mozes persoonlijk de aan hem toegeschreven stof op schrift heeft gesteld. Het is heel goed mogelijk dat de aanwezigheid van het persoonlijk voornaamwoord in de derde persoon in diverse secties van de Mozaïsche verhandelingen erop wijst dat deze secties gedicteerd werden. Het zou goed kunnen dat een groot deel van de kleine en losstaande secties in de Hebreeuwse tekst aanvankelijk aan de priesters in bewaring gegeven werden, en pas later werden geordend tot iets Mozaïsch en tot een rol samengevoegd.” (Harrison, IOT, 538)

Dit zou helemaal in lijn zijn met het oude oosterse gebruik. R. D. Wilson redeneert:

Moeten we dan beweren dat Hammurabi niet de schrijver van het naar hem genoemde wetboek is, tenzij, voorwaar, hij het met eigen hand gegraveerd heeft? En toch schrijft het monument zichzelf expliciet toe aan de hand van Hammurabi, met de woorden van de epiloog (kolom 51: 59-67): “Moge in de toekomst, en in alle komende generaties, de koning van het land alle woorden van gerechtigheid die ik op mijn monument geschreven heb, navolgen…” Moeten wij veronderstellen dat Mozes zijn gedachten en woorden en daden niet precies zo kan hebben vastgelegd als zijn voorgangers, tijdgenoten, en navolgers deden? (Wilson, SIOT, 24-25)

2C. Mogelijk door Mozes geschreven in de derde persoon

Het is mogelijk dat Mozes in de derde persoon geschreven heeft. Dit lijkt niet al te onredelijk in het licht van het feit dat de volgende schrijvers uit de oudheid ook geheel of gedeeltelijk in de derde persoon over zichzelf schreven:

Josefus: Oorlogen van de Joden (eerste eeuw n. Chr.)

Xenofon: Anabasis (vijfde eeuw v. Chr.)

Julius Caesar: De Gallische oorlogen (eerste eeuw v. Chr.) (Kim, MAP, 23-24; Unger, IGOT, 265)

2B. Mozes’ dood

Het verhaal van Mozes’ dood is een latere toevoeging.

De Talmoed (Baba Batra 146) schrijft deze sectie toe aan Jozua. (Harrison, IOT, 661)

Archer zegt het volgende over Deuteronomium: “Hoofdstuk 34 is aantoonbaar post-Mozaïsch, omdat het een kort verslag van Mozes’ overlijden bevat. Maar dit vormt niet de minste bedreiging voor de Mozaïsche authenticiteit van de andere drieëndertig hoofdstukken, want het afsluitende hoofdstuk geeft slechts het soort van in memoriam dat dikwijls wordt toegevoegd aan het laatste werk van grote literatoren.” (Archer, SOTI, 224)

G. Aalders behandelt de diverse standpunten over de in Deuteronomium 34 opgetekende dood van Mozes in zijn boek A Short Introduction to the Pentateuch. (Aalders, ASIP, 105-110)